TT Thích Hoàng Pháp trả lời : Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Câu hỏi là Như Lai Thiền và Thiền Quán khác nhau
như thế nào?. Thật ra
cái từ Việt Nam của chúng ta nhiều khi hơi rắc
rối, do đó tại sao có nhiều vị cũng hay than
phiền là tôi hay quen dùng chữ Pali, vì nếu danh từ Phật
học mà từ trong Tam Tạng Pali ra, rồi sau đó ta mới
có căn cứ để giải thích được, còn nếu
danh từ sau này chúng ta sáng tác thêm, hay là những vị dịch
giả mỗi người một ý thì có thể hiểu lầm
lẫn với nhau. Thí dụ như bây giờ có Phật tử hỏi
Như Lai Thiền và Thiền Quán khác nhau như thế nào.
Rồi cũng có người hỏi là Thiền Minh Sát và
Thiền Quán khác nhau như thế nào, hoặc có người
hỏi thiền Vipassana và thiền quán khác nhau như thế
nào v.v...
Thật ra thì đó là những
từ mà chúng ta có thể nói đó là đồng nghĩa, giả
sử quí vị hỏi chúng tôi Như Lai thiền tiếng
Pali là gì thì chúng tôi cũng xin thưa là không có, chúng tôi không
tìm thấy Như Lai thiền trong kinh điển Pali, chúng
tôi chỉ thấy có danh từ Vipassana, nhưng mà sở dĩ
Như Lai thiền này có, theo tôi biết trước năm
1975 có một nhóm Pháp Hoa cư sĩ họ có dùng danh từ
Như Lai thiền này để nói lên thiền của mình
đúng với thiền của Đức Phật, của
Đức Như Lai, rồi sau này cũng phương tiện
đó Hoà Thượng Thích Minh Châu, viện trưởng viện
đại học Vạn Hạnh cũng dùng từ này
để chỉ cho thiền, phân biệt giữa Như
Lai thiền và Tổ sư thiền. Thì thiền nào của Đức
Phật nói được xem là Như Lai thiền, còn về
thiền của các vị Tổ sau này sáng chế ra
được gọi là Tổ Sư thiền. Như vậy Như Lai thiền
đối với Tổ Sư thiền, còn vấn đề
thiền quán đối với thiền chỉ, như vậy
thiền chỉ và thiền quán cũng có thể hiểu
theo Hoà Thượng Minh Châu thì nằm trong dạng Như
Lai thiền, còn cái danh từ Vipassana hay Pali thiền Minh Sát
của Ngài Hộ Tông dịch, còn chúng tôi dùng Chiếu Kiến
Nghiệp Xứ từ chữ Vipassana dịch ra để
sử dụng từ ngữ này.
Đó là câu trả lời của chúng tôi
cho câu hỏi này. Nam Mô Bổn Sư Thích
Ca Mâu Ni Phật.